Overal schieten de prijzen omhoog: brandstof, voedsel, huisvesting! Overal ontslagen, massale werkloosheid, onzekerheid! Overal klimaatrampen en duizenden doden als gevolg van hittegolven, branden en overstromingen! Overal oorlogen en massale bloedbaden! Voor onze ogen ontketent het kapitalisme al deze rampen in een vernietigende wervelwind. En de bourgeoisie, haar staten en haar regeringen – of ze nu links, rechts, ‘socialistisch’, liberaal of populistisch zijn – zijn niet in staat om hierop een antwoord te bieden.
Een uiterst ernstige economische crisis
De machteloosheid van de heersende klasse is te wijten aan de uitzichtloze economische crisis die het kapitalisme treft, die potentieel veel ernstiger is dan die van de jaren 1930 en dan die welke het financiële systeem in 2008 met instorting bedreigde. De omvang ervan drukt het totale failliet uit van een in verval geraakte productiewijze. De oorlog in het Midden-Oosten verergert de situatie nog verder, doordat hij de wereldhandel ontwricht en de energieprijzen opdrijft. Militaire avonturen, invoerrechten, handelsoorlogen, chantage: het is nu ieder voor zich, waarbij elke nationale bourgeoisie haar voortbestaan op het spel zet tegen alle andere, in de meest volmaakte planetaire anarchie. De internationale samenwerking brokkelt af, de wereldmarkt valt uiteen en de overproductie neemt toe. Alle staten gaan gebukt onder schulden die onmetelijke proporties hebben aangenomen, terwijl de militaire uitgaven wereldwijd 2887 miljard dollar bedragen. Deze wapenwedloop vergroot de schuldenlast, voedt de inflatie en slokt alle sociale begrotingen op.
De werknemers betalen de rekening
Het regent aanvallen op de werknemers en deze zullen alleen maar toenemen: dat is het enige mogelijke „programma“ van alle regeringen, zowel de huidige als de toekomstige. De werkloosheid schiet omhoog en onzekerheid wordt de norm. De wereldwijde werkloosheid en onzekerheid bereiken recordhoogtes, vooral onder jongeren. Zelfs Duitsland, het vlaggenschip van het Europese kapitalisme, maakt een structurele crisis door die sinds 1945 zijn weerga niet kent en die de arbeidersklasse verarmt. De auto-industrie wordt keihard getroffen: Volkswagen is van plan om tegen 2030 100.000 banen te schrappen, Bosch 13.000, en Mercedes eist een verhoging van de arbeidstijd met 30 of zelfs 40 %! Er worden nog meer aanvallen voorbereid op de uitgeputte gezondheidszorg en de pensioenen: sommigen eisen nu al dat de pensioenleeftijd wordt verhoogd van 67 naar 70 jaar.
Een heropleving van de strijdbaarheid
Gezien deze apocalyptische toekomst en de offers die worden geëist om de herbewapening te financieren, is de woede enorm. De arbeidersklasse (werklozen, werkenden of gepensioneerden, blauwe of witte boorden) begon te reageren tijdens de „zomer van de woede“ van 2022 in het Verenigd Koninkrijk, waarbij ze na decennia van apathie en berusting blijk gaf van een enorme strijdlust.
Sindsdien zijn de woede en de strijdlust onverminderd gebleven: terwijl de arbeiders in het Verenigd Koninkrijk nog in strijd waren, gingen die in Frankrijk massaal de straat op tijdens de beweging tegen de pensioenhervorming (2023), daarna was het de beurt aan Canada en de Verenigde Staten (2024), vervolgens aan België (2025) en aan vele andere landen.
De strijdbaarheid van de arbeidersklasse komt tot uiting in talrijke, nog versnipperde conflicten, en vooral bij kleine minderheden die zich vragen stellen over de behoeften en middelen van de strijd, over het perspectief en de toekomst van de samenleving.
Op dit ogenblik nemen de stakingen toe in Frankrijk, Italië en Duitsland. Maar deze strijdbaarheid blijft versnipperd en aarzelend: de arbeidersklasse voelt zich nog steeds grotendeels machteloos en heeft moeite om initiatieven te nemen. Voorlopig staan de verschillende uitingen van woede naast elkaar zonder zich te herkennen als één en dezelfde klassenbeweging die gemeenschappelijke en internationale belangen verdedigt. De arbeidersklasse blijft dus kwetsbaar voor corporatistische denkwijzen, voor het opgesloten blijven in het bedrijf, de dienst of de sector.
Een stap vooruit
De situatie lijkt echter te veranderen. Bij Airbus in Spanje hebben 14.000 werknemers van verschillende vestigingen (Getafe, Sevilla, Illescas, Albacete, Cádiz) van 25 augustus tot 4 september 2026 een staking van onbepaalde duur gevoerd om loonsverhogingen te eisen. Deze strijd begon de kracht van de arbeiderssolidariteit te tonen: de werknemers namen hun strijd in eigen handen door massale algemene vergaderingen te organiseren, te debatteren en collectief beslissingen te nemen.
De strijd bij Airbus is inspirerend, maar daar mag het niet bij blijven. De arbeidersklasse moet nog verder gaan en zich duidelijk verzetten tegen de verdeeldheid die wordt georkestreerd door de controlerende krachten van de bourgeoisie, te beginnen met de vakbonden en de linkse partijen die de beweging voortdurend hebben gesaboteerd door te proberen de arbeiders binnen het bedrijf te isoleren of hen terug te dringen naar de democratische instellingen, de verkiezingen en de verdediging van de natie.
De strijd in eigen handen nemen
Samen strijden: dat is de uitdaging voor de hele arbeidersklasse. Zij moet haar autonomie bevestigen door zichzelf te erkennen als een verenigde klasse, niet geïsoleerd blijven, haar algemene vergaderingen openstellen voor alle proletariërs en een machtsverhouding creëren door andere sectoren op te roepen zich bij de beweging aan te sluiten. Niet op een platonische manier, maar door de strijd meteen uit te breiden door overal massale delegaties naartoe te sturen die actief de solidariteit van alle sectoren moeten zoeken: de publieke en de privésector, kleine en grote bedrijven…
Door zich te verzetten tegen de aanvallen en de hongerlonen begint de arbeidersklasse de confrontatie aan te gaan met de uitbuiting en de gevolgen van een crisis die zich steeds verder verdiept. Zo opent zij een klein beetje een heel klein deurtje naar de revolutionaire strijd tegen het kapitalisme. De weg naar het communisme zal lang, moeilijk, onzeker en bezaaid met valkuilen zijn. Maar het is de enige weg die de mensheid een toekomst kan bieden!