“Leve de strijd van de arbeidersklasse!” (slogan van de betoging op 12 september in Madrid)
De arbeidersklasse kijkt met grote belangstelling naar de strijd van de Airbus-werknemers. Zowel in Spanje als in andere landen stijgt de inflatie en dalen onze lonen: er dreigen massale ontslagen en de arbeidsomstandigheden verslechteren. Een groeiend onbehagen en een vastberadenheid om te strijden verspreiden zich in alle sectoren, in alle landen. Maar hoe moeten we strijden? We zijn mobilisaties zat waarbij we slechts een ‘massa figuranten’ zijn, zonder enige beslissingsbevoegdheid over akkoorden die achter onze rug om worden gesloten.
De strijd bij Airbus is een strijd van de arbeidersklasse. De werknemers strijden tegen het aanzienlijke loonverlies als gevolg van de stijgende prijzen en tegen de verslechtering van de arbeidsomstandigheden (telewerken, flexibele werktijden, problemen met verlof en kantines). De strijd komt voort uit het spontane initiatief van de werknemers en streeft naar eenheid tussen de verschillende categorieën, van ingenieurs tot kantoormedewerkers en arbeiders aan de productielijn; hij wordt georganiseerd in massale vergaderingen (tot 1.500 arbeiders), waar wordt gediscussieerd en beslissingen worden genomen bij handopsteken en die “waarnemers” sturen naar de onderhandelingen met de bedrijfsleiding en de regering. En de strijd breidt zich uit van Getafe en Sevilla naar alle fabrieken: Cádiz, Toledo, Albacete. De werknemers organiseren de discussie ook via sociale media (Telegram, X) en hebben een website opgezet (“Enfadados con Airbus”: “Boos op Airbus”), waar ze nieuws over de ontwikkeling van de strijd en zelfs de documenten van de vergaderingen publiceren.
Dit alles geeft ons kracht en vertrouwen in de strijd.
Een geïsoleerde strijd binnen de sector kan alleen maar tot uitputting leiden
Maar deze kracht kan niet groeien en de bemiddeling van de regering trotseren als ze geïsoleerd blijft binnen de sector. Na anderhalve maand staking begint de vermoeidheid toe te slaan en zeggen sommige kameraden tijdens de vergaderingen: “Ik trek me terug omdat ik erg moe ben en niet meer de kracht zal hebben voor de volgende cao”. De vergaderingen hebben het bemiddelingsakkoord weliswaar opnieuw verworpen, maar met een krappe meerderheid: na een afwijzing van 81 % voor het eerste voorstel daalt het percentage naar 51 %, een verschil van slechts 67 stemmen (voornamelijk in Madrid en Sevilla).
Terwijl juist is besloten het akkoord te verwerpen en de staking voort te zetten, besluit het stakingscomité (waarin de UGT, de CGT en de UTIL-zitting hebben) bovendien de staking “te pauzeren”, wat veel kameraden woedend maakt: “Ik begrijp niet wat we gisteren hebben gestemd. Je kunt het anders noemen, maar we gaan weer aan het werk en verliezen ons drukkingsmiddel », « De staking is van kracht en legaal zolang er geen ondertekende overeenkomst op tafel ligt. Als we ze ‘pauzeren’, is dat een overwinning [voor de regering en het bedrijf] door technische knock-out ».
Ondanks de strijdlust en vastberadenheid is isolement een doodlopende weg! De beroemde mijnwerkersstaking in Groot-Brittannië van 1984-1985 duurde bijna een jaar, werd geleid door de meest doorgewinterde strijders en vond plaats in alle mijnen. Maar omdat de strijd er nooit in slaagde om buiten de mijnbouwsector door te breken, haakten ze vervolgens een voor een af van de beweging. Deze nederlaag speelde een centrale (hoewel niet exclusieve) rol in de demoralisatie en het uitblijven van betekenisvolle arbeidersstrijd daarna… tot in 2022!
De betoging van de 12de in Madrid: de moeilijkheden om de strijd uit te breiden
Sommigen, of zelfs velen, dachten waarschijnlijk dat deze demonstratie het einde van de strijd zou inluiden. De UGT riep uiteindelijk niet op tot een betoging, en men verwachtte misschien een uiterst kleine bijeenkomst van de „radicalen” (zo noemen velen binnen het bedrijf degenen die de staking willen voortzetten).
Maar in Madrid waren er tussen de 5.000 (volgens de UGT) en 8.000 (volgens de organisatoren) demonstranten, met delegaties van andere vestigingen. Airbus telt 14.000 werknemers, waarvan 9.000 alleen al in Getafe, de grootste fabriek van Madrid. Hoewel de sfeer aanvankelijk rustig was, met de families van de arbeiders die hun solidariteit betoonden, bleven er woede en strijdlust heersen, hetgeen tot uiting kwam in de organisatie van een bijeenkomst van meer dan 1 000 mensen, onder de brandende zon van Madrid, voor het ministerie van Industrie, waar een van de belangrijkste leuzen luidde: “Dit houdt niet op!”
Aan de demonstratie namen delegaties deel (meestal van vakbonds- en politieke organisaties) uit de onderwijssector, die momenteel in verschillende autonome gemeenschappen (waaronder Madrid) in staking is, evenals studenten en maatschappelijk werkers. En alle uitgedeelde pamfletten riepen op tot uitbreiding en coördinatie van de strijd. Sommige toespraken tijdens de bijeenkomst eisten zelfs een algemene staking. Iedereen was voor uitbreiding: maar welke uitbreiding?
De valkuil van de algemene staking en de „coördinatie van de strijd”
De vertegenwoordiger van het onderwijsplatform Menos Lectivas (“Minder lesuren”) riep op tot “het coördineren van alle sectoren in een algemene staking”, dat “de werknemers van Airbus ook het openbaar onderwijs moeten verdedigen door deel te nemen aan de demonstraties van de sector” en dat er “in elke instelling een vergadering komt om te beslissen over de eisen”.
Hoewel dit standpunt aantoont dat er een wil tot solidariteit en uitbreiding leeft, bestaat er een groot gevaar om in de valkuil van een valse uitbreiding te trappen. Wat hier eigenlijk werd gevraagd, is een gelijktijdigheid en een coördinatie van de strijd: maar … iedereen apart! Iedereen voert zijn eigen strijd, met zijn eisen, zijn vertegenwoordigers en zijn eigen vergaderingen, en komt van daaruit samen in een of andere betoging, ieder achter zijn eigen spandoek, totdat er een algemene staking “per sector” ontstaat. Dat hebben we al eens meegemaakt.
Bij de strijd tegen de pensioenhervorming in Frankrijk in 2023 was de mobilisatie enorm, maar we hadden gewaarschuwd dat dit niet voldoende was: we moeten onze strijd in eigen hand nemen met algemene vergaderingen die openstaan voor alle arbeiders. Dit heeft niets te maken met vergaderingen die zich opsluiten in elke instelling, in elke sector, om zijn eigen strijd te voeren.
Streven naar uitbreiding, strijden verenigd als klasse
Is dat de uitbreiding van de strijd? Nee! Tijdens de “zomer van de woede” van 2022 in Groot-Brittannië greep de arbeidersklasse massaal terug naar het wapen van de strijd, waarbij talrijke sectoren (spoorwegen, post, onderwijs, enz.) gelijktijdig in actie kwamen: maar elk op zich afzonderlijk. De strijdacties slaagden er niet in zich te verenigen en een sociale en politieke kracht te vormen die in staat was de staat het hoofd te bieden en de levensomstandigheden van de arbeiders te verdedigen. Te midden van een massale strijdbeweging slaagden de vakbonden erin (en in Groot-Brittannië is er één per sector en per subsector) elke strijd te beperken tot de grenzen van haar specifieke eisen.
In Spanje daarentegen, in Vitoria in 1976, hebben de arbeiders hun strijd gebundeld en stadsvergaderingen georganiseerd, waarbij ze gemeenschappelijke eisen verdedigden; net zoals in Polen in 1980, toen de arbeiders uit het hele land zich verenigden en afgevaardigden van de vergaderingen (MKS genaamd) kozen die de arbeidersklasse van het hele land vertegenwoordigden.
Dit zijn geen verhalen die grootouders aan hun kleinkinderen vertellen. De arbeidersklasse leert van haar ervaringen en houdt deze van generatie op generatie in herinnering. In de strijd tegen de bezuinigingen op de pensioenen en de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd in Frankrijk zeiden de kameraden: “Als jullie ons 64 opleggen, krijgen jullie mei ’68!”, waarmee ze verwezen naar de staking van mei 1968, waaraan meer dan negen miljoen arbeiders deelnamen.
De strijd uitbreiden betekent dat er piketten worden ingezet (zoals die welke naar de Airbus-fabrieken werden gestuurd om de hele site lam te leggen) in alle sectoren die in strijd zijn, dat er gezamenlijke vergaderingen worden georganiseerd, dat de eisen worden gebundeld en dat er gezamenlijke afgevaardigden worden gekozen (die kunnen worden afgezet als ze hun mandaat niet vervullen) die de vergadering vertegenwoordigen bij de onderhandelingen. De gelijktijdigheid van de strijd omzetten in echte eenheid!
Als de strijd bij Airbus beperkt blijft tot de sector, zullen de energie en de strijdlust afnemen: maar de convergentie van aanvallen op de levensomstandigheden van de arbeiders en de overal aanwezige wil om te strijden, scheppen de voorwaarden voor een echte uitbreiding van de strijd. Dat is de enige weg om onze eisen te verdedigen.
En dat geldt voor alle arbeidersgevechten die zich in alle landen ontwikkelen: vandaar het belang, voor iedereen, van de ervaring van de strijd van de Airbus-arbeiders.
IKS (pamflet september 2026)