Een verschrikkelijke slachtpartij! De onderdrukking van de betogers in Iran kent geen grenzen meer; het regime van de mollahs, de factie van de Iraanse bourgeoisie die aan de macht is, zet zijn voortbestaan op het spel, dat weet het en het reageert zoals alle burgerlijke facties die in het nauw zijn gebracht: het schiet in het wilde weg! Het moordt zoals het dat al eerder deed tijdens de betogingen tegen de plotselinge stijging van de benzineprijzen in 2019 of tijdens de betogingen die werden uitgelokt door de dood van Mahsa Amini in 2022. Maar vandaag de dag wordt deze bijzonder reactionaire factie van de Iraanse bourgeoisie in het nauw gedreven door een protest en een woede die in het hele land algemeen zijn geworden, en reageert het met een ongekende wreedheid om haar heerschappij te behouden. Op het moment van schrijven liggen er meer dan 16.000 doden opgestapeld in de lijkenhuizen van het land (1), nog afgezien van de gewonden, met name aan de ogen, aangezien de repressiekrachten de voorkeur gaven aan op de hoofden te schieten. Meer dan 26.000 mensen zijn gearresteerd (2) terwijl er duizenden doodvonnissen zijn uitgesproken, waardoor deze grootschalige repressie het grootste bloedbad is sinds de massale executies van 1988.
Deze repressie zal echter alleen maar leiden tot meer haat tegen het regime en zal niets oplossen aan de economische stuiptrekkingen die het land teisteren. De Iraanse economie lijdt steeds meer onder het gewicht van de oorlogseconomie, met aanzienlijke militaire uitgaven, en kreeg daardoor te maken met de ineenstorting van de nationale munt (die in 2025 30 % van zijn waarde verloor) en een ongebreidelde inflatie (officieel 52 %).
Niets zal de verarming kunnen stoppen van een steeds groter deel van de bevolking en de ellende die verschillende sociale lagen treft. Maar deze keer waren het niet de meest achtergestelde en onderdrukte lagen die het protest in gang zetten; de woede-uitbarsting kwam van burgerlijke fracties die tot dan toe de macht steunden. Het waren deze fracties die vanaf het begin hun nationalistische eisen aan de beweging oplegden.
De protesten, die begonnen in de bazaar van Teheran, toch een politieke pijler van het huidige regime, gingen al snel over op leuzen voor meer steun aan de nationale economie (‘Geen Gaza, geen Libanon, laat mijn leven worden opgeofferd voor Iran’), die de klachten van handelaars en vastgoedeigenaren verwoordden. Ondanks de pogingen van het regime om de sociale onvrede in te dammen door wat concessies te doen op het gebied van ‘individuele vrijheden’, nam de beweging, die door verschillende facties van de bourgeoisie en de kleinburgerij was geïnitieerd, aan kracht toe en sloten betogers uit alle lagen van de maatschappij zich er massaal bij aan. De woede die eind december massaal tot uiting kwam onder een meerderheid van de bevolking, kon niet meer worden gesust met een paar oppervlakkige concessies en mondde uit in confrontaties met de repressieve krachten in het hele land.
Een dodelijke impasse die door de bourgeoisie wordt uitgebuit
De omvang van de woede en wanhoop (‘we zijn toch al dood’, de strijdkreet van de demonstranten) is een tragische concretisering van de ontbinding van het kapitalisme, dat verontwaardiging en opstand tegen corruptie, ellende en onderdrukking teweegbrengt. Door hun oorsprong in de bourgeoisie en de kleinburgerijen door hun nationalistische oriëntatie ten gunste van de redding van de nationale economie, ontwikkelden deze betogingen zich echter op een terrein dat noodzakelijkerwijs leidde tot hun instrumentalisering door verschillende fracties van de Iraanse bourgeoisie ten gunste van de belangen van de oppositie, die zelf wordt aangevreten door onderlinge rivaliteit en diepgewortelde haat. Al deze fracties zijn niet in staat een alternatief voor het bestuur van het land te bieden, waarbij de ene factie oproept tot ‘democratisering’ van Iran en de andere tot de terugkeer van de zoon van de voormalige sjah... Achter deze rivaliserende klieken gaan ook imperialistische aasgieren schuil, elk met hun eigen agenda, zoals Trump, die hulp beloofde aan de betogers en door sommigen zelfs werd opgeroepen om dringend militair in te grijpen om de beweging te steunen.
Wat de uitkomst van deze binnenlandse confrontaties en buitenlandse inmengingen ook moge zijn, Iran loopt een groot risico op ontwrichting omdat het bestaat uit een mozaïek van minderheden, met de aanwezigheid van Koerden, Azerbeidzjanen, Arabieren en Baluchis, waarop binnenlandse facties en buitenlandse mogendheden invloed uitoefenen. De centrifugale krachten die leiden tot het uiteenvallen van het land zullen alleen maar toenemen en dreigen niet alleen het land, maar ook de hele regio van het Nabije en Midden-Oosten in enorme instabiliteit en barbarij te storten.
De protesten in Iran vinden niet plaats op proletarisch terrein. Door zich ermee te engageren, hebben de arbeiders alles te verliezen en bestaat het risico dat een hele generatie arbeiders wordt weggevaagd ten gunste van burgerlijke klieken die geen vooruitzicht bieden, die even barbaars en uitbuitend zijn als de mollahs. Terwijl het kapitalisme onverbiddelijk in chaos wegzakt, heeft geen enkele factie van de bourgeoisie een ander perspectief te bieden dan barbarij en ellende.
De grenzeloze hypocrisie van de wereldwijde bourgeoisie
De hypocrisie van de wereldbourgeoisie kent geen grenzen als het gaat om het bevorderen van haar eigen nationale belangen. Zo maken Rusland en China, bondgenoten van het bloedige regime in Teheran, zich cynisch zorgen over ‘het spookbeeld van chaos in het land’ en roepen ze op tot ‘vrede en stabiliteit’ (sic). De verschillende Europese staten hebben zich ertoe beperkt de Iraanse ambassadeurs op het matje te roepen om hun ‘afkeuring’ over de situatie te uiten. Trump liet de demonstranten in Iran geloven dat hij aan hun kant stond, beloofde hen te hulp te schieten en dreigde het regime van de mollahs met verschrikkelijke represailles... om uiteindelijk een ommezwaai te maken en de bloedige onderdrukking vrij baan te geven, terwijl hij cynisch beweerde dat hij garanties had gekregen van de Iraanse machthebbers dat de onderdrukking zou stoppen.
In werkelijkheid trekt Trump zich niets aan van de Iraanse bevolking: het gaat hem vooral om af te rekenen met een regime dat sinds 1979 vijandig staat tegenover de Verenigde Staten, om te voorkomen dat het zijn nucleaire macht uitbreidt en de rust in het Midden-Oosten blijft verstoren. De Verenigde Staten wil ten slotte hun ongeëvenaarde militaire macht te onderstrepen, terwijl ze onder druk staan van de Arabische oliemonarchieën die bovenal vrezen voor een implosie van Iran, wat zou leiden tot chaos in de hele Golfregio. Ten slotte steekt ook Israël zijn hypocrisie niet onder stoelen of banken. Is er een regime dat de afgelopen twee jaar zijn wreedheid zo openlijk heeft getoond? Na massale bombardementen in Palestina, Libanon, Syrië en Iran, na het bloedbad onder onschuldige Palestijnen in de Gazastrook en de voortdurende aanvallen op Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever, durft Netanyahu zich ronduit op te werpen als verdediger van het Iraanse volk tegen het ‘juk van de tirannie’ en roept hij de bevolking op de straat op te gaan om zich te laten afslachten. In werkelijkheid maakt hij de cynische berekening dat deze confrontaties de Iraanse imperialistische concurrent in de regio nog verder zullen verzwakken.
Wat betreft het regime van de mollahs, dat zonder blikken of blozen zijn ‘revolutionaire’ en morele superioriteit aanvoert en beweert, gesteund door een deel van de extreemlinkse ‘anti-imperialisten’, tegen de imperialistische overheersing van de Verenigde Staten en Israël in de wereld te strijden, doet het duidelijk niet onder voor deze laatste wat betreft cynisme en barbarij, of het nu gaat om de gigantische corruptie die het regime teistert, of de wrede onderdrukking van de eigen bevolking, zowel tijdens de betogingen als door de massale executie van leden van de politieke oppositie.
Alle bourgeoisies van de wereld zijn van hetzelfde kaliber als de moordenaars van Teheran. Ze hebben allemaal op de een of andere manier het bloed van volkeren en proletariërs vergoten tijdens hun oorlogen en andere imperialistische kruistochten, of gewoon tijdens hun talrijke wrede repressieoperaties. Iran is geen geïsoleerd geval, maar een karikaturale uitdrukking van een fundamentele tendens in de periode van kapitalistische ontbinding die we momenteel doormaken: de oncontroleerbare ineenstorting van de wereldeconomie, de absolute verarming van steeds grotere delen van de mensheid, ook in de centrale landen, de imperialistische spanningen die zich in alle richtingen ontwikkelen en leiden tot een algemene en explosieve toename van de van bewapening, de tendens van alle regimes, democratisch of niet, om steeds meer openlijk repressief en totalitair te gaan regeren. Geconfronteerd met deze situatie moet de arbeidersklasse niet in de burgerlijke valstrik trappen van de opstanden om ‘het regime te veranderen’ en zich niet te laten meeslepen in de afrekeningen tussen de verschillende facties van de heersende klasse. Ze moet daarentegen de strijd voeren voor haar eigen eisen, vanuit de verdediging van haar eigen klassenbelangen, zoals het Iraanse proletariaat dat sinds het einde van de jaren 1970 herhaaldelijk heeft gedaan. Dat is voor haar de enige manier om haar strijd op termijn te politiseren en haar revolutionaire perspectief te bevestigen.
HG / 15.01.26
(1) Volgens Iran International and CBS News on 20 January 2026.
(2) Cijfers verstrekt door Human Rights Activists News Agency in the US.