Prijsstijgingen: olieproducten, voeding,... De verdieping van de economische crisis

Printvriendelijke versieSend by email

Alle prijzen gaan
omhoog! De plotselinge stijging van de energieprijzen verhoogt de rekening van
de stookkosten en maakt het woon-werkverkeer fors duurder. De prijs van
noodzakelijke levensmiddelen, zoals brood en melk, ontploft letterlijk. In de
supermarkt vult men met hetzelfde budget steeds minder het winkelkarretje! Alle
prijzen gaan omhoog... maar niet de lonen.

“Het probleem is alomtegenwoordig. Misschien wel voor het eerst spreekt
men dezelfde taal, of men nu in een rijk of een arm land leeft: de Italianen
maken zich bezorgd omwille van de stijging van de pasta, de Guatemaltezen over
die van de maïstortilla, de Fransen en de Senegalezen over die van het brood.”
(1) De prijs van varkensvlees,
het meest verbruikte vlees in China, is in een jaar tijd bijna verdubbeld,
terwijl de koers van andere landbouw-producten, zoals gevogelte en eieren, de
hoogte in schiet. In Japan, dat voor 60% afhankelijk is van ingevoerde producten,
raakt de prijsstijging bijna alle voedingsmiddelen.

Vanwaar deze plotselinge prijsstijging?

Volgens de bourgeoisie wordt de belangrijkste verklaring gevonden in ... een te gezonde
Aziatische economie: “De vermindering van de productie (verergerd door de droogte en de ‘boom’ van de biobrandstof,
onder andere) en de toename van de vraag (vooral vanwege de opkomende landen
zoals India en China, die graag de westerse voedingsgewoonten imiteren) hebben
dus een plotselinge prijsstijging veroorzaakt die even uitzonderlijk als
onverwacht is.”
(2) Kortom, het komt neer op een doodnormaal probleem
van een (tijdelijke) verstoring van het evenwicht tussen vraag en aanbod!

Zuivere
verlakkerij! De prijsstijgingen vloeien rechtstreeks voort uit de economische
crisis. Ze zijn de eerste terugslag op de levensvoorwaarden van de werkende
klasse op wereldschaal van de nu reeds beruchte crisis van de subprimes (3) die
laatstleden zomer in de Verenigde Staten is uitgebarsten. Om het ‘zwarte gat’
van de schulden van de Amerikaanse markt te vullen, was het enige antwoord van
alle centrale banken het massaal inspuiten van goedkoop geld (door te gaan
lenen bij speculanten met lage rentevoeten), in de hoop zo op korte termijn de
besmetting en de schade te beperken. Maar deze politiek is zelfs geen pleister
op een houten been. Het is de zoveelste vlucht vooruit in de verschulding (4),
die in werkelijkheid de crisis slechts verscherpt. Door een enorme massa geld
te storten op de banken en beurzen die met bankroet worden bedreigd, in de
grootte-orde van honderden miljarden dollars, hebben de bourgeoisie en de
centrale banken niets anders gedaan dan een diepgaande spiraal van inflatie op
internationale schaal op gang te brengen. (5) Maar waarom beroert dit
‘inflationaire proces’ nu in het bijzonder de grondstoffen en de
basislevensmiddelen, die onmisbaar zijn voor miljoenen mensen? Het antwoord is
naar het beeld van dit wegrottende systeem: onmenselijk. “De grondstoffen trekken speculanten aan,
die de hausse voeden door, na de Amerikaanse vastgoedcrisis van deze zomer, op
zoek te gaan naar winstgevende afzetmarkten op andere markten.”
(6) Zo
laat de ‘irrationele woekering’
van de plotse prijsstijging van de brandstoffen zich verklaren door speculatieve
investeringen “die zich teruggetrokken
hebben uit bepaalde markten (acties, obligaties, geldbeleggingen) om zich op de ‘grondstoffen’, voornamelijk de
olie te storten.”
(7). Hetzelfde
geldt voor de graangewassen: na de krach van augustus, “adviseerden Goldman-Sachs en Marc Faber, gevolgd door praktisch alle
speculantengroepen, om te investeren in de landbouwmarkten, met hefboomsystemen
om verschillende keren met dezelfde inzet te kunnen spelen.”
(8). Om hun
kapitaal te redden aarzelen deze gieren niet om zich in werkelijke
uithongeraars te veranderen! Zoals met grenzeloos cynisme door één van hen
wordt bevestigd: “als wij nu een
vertraging meemaken op wereldvlak, dan zal dat geen gevolgen hebben voor de
landbouwproducten, want de mensen blijven toch eten!”
(9).

De Verenigde
Naties schatten dat “wij terrein gaan
verliezen tegenover de honger.”
(10). Een lieflijke verbloeming! In de 82
armste landen, waar de uitgaven voor levensmiddelen gewoonlijk 60% tot 90% van
het budget vertegenwoordigen, leidt de prijsverhoging met 20% doodeenvoudig tot
hongersnood – en dus tot de dood – van een heel deel van de bevolking! Sinds
2006 zijn er in Mexico, Jemen, Brazilië, Burkina Faso, en ook in Marokko, reeds
hongeropstanden uitgebroken. In China “stelt
de etikettenwals de verbetering van de levensvoorwaarden in vraag.”
(11)
In de westerse landen wordt volwaardige voeding een luxe. In Frankrijk, waar
het verbruik van 400 gram fruit en groenten (die vooropgesteld worden door het
FAO) per persoon en per dag ongeveer 5% tot 12% opvreet van de minimum
uitkering (SMIC), is het duidelijk dat talrijke arbeiders niet langer meer hun
meest elementaire behoeften zullen kunnen bevredigen.

Naar een nieuw 1929?

Wanneer wij de
burgerlijke pers er op naslaan, wordt duidelijk dat de krach van 1929 en het
spookbeeld van de Grote Depressie de bourgeoisie beklemt: “Stevenen wij af op een nieuw 1929?”

Het is waar dat
vandaag en gisteren op elkaar lijken: de beurzen gaan op en neer en hun
yoyo-bewegingen maskeren de val maar amper; de schuldenbergen die niet
aflosbaar blijken, de vertrouwenscrisis tussen de banken, die allemaal hun
verliezen vermenigvuldigen; de paniek van de kleine spaarders die in lange
wachtrijen aanschuiven om hun spaarcenten af te halen, in de Verenigde Staten,
in Duitsland en in Engeland; het perspectief voor een heel deel van de
arbeidersklasse in de Verenigde Staten om van de ene dag op de andere beroofd
te worden van een dak boven het hoofd en van hun werk.

In 1929 heeft de
krach van de Beurs van New York, de beruchte ‘zwarte donderdag’(24 oktober
1929), de eerste majeure economische crisis ingeluid van het kapitalisme in
verval, de Grote Depressie van de jaren 1930. Deze ineenstorting legde de chronische
overproductiecrisis van waren bloot in de fase van het verval van het
kapitalisme. Deze crisis van 1929 heeft de vorm aangenomen van een volledige
ineenstorting die in het geheugen gegrift staat, want de bourgeoisie heeft de
oude recepten toegepast die deugdelijk bleken tijdens de crises... van de 19e
eeuw (dat wil zeggen toen het kapitalisme nog volop in ontwikkeling was, in
zijn bloeiperiode) maar die toen niet alleen zonder gevolg bleven, maar de
crisis in de nieuwe historische situatie (het verval van het kapitalisme) nog
verscherpten. Concreet gezien had de beperking van de geldhoeveelheid op de
markt, door de Amerikaanse Federale Bank, het bankroet van de meeste banken tot
gevolg, de terugval van het krediet en een enorme afremming van de economische
activiteit. De protectionistische maatregelen ten voordele van de nationale
economie, die weldra bijna overal nagebootst werden, hadden de versplintering
van de wereldeconomie tot gevolg, de blokkering van de internationale handel en
tenslotte, een nog grotere terugval van de productie.

Ook al heeft de
bourgeoisie sinds de jaren 1930 geen werkelijke oplossing gevonden voor de
historische crisis van haar systeem (12), toch heeft zij zich aangepast aan
deze permanente toestand van crisis, door haar over langere tijd uit te smeren.
Haar kruik zinkt verder, maar als het ware langzamer. Zij heeft geleerd hoe ze
de staatsmechanismen moet hanteren om het hoofd te bieden aan financiële crises
door te manipuleren met de rentevoeten en door het injecteren van contant geld
in het banksysteem. Dat is de reden waarom de huidige economische crisis, die
sinds 1968 woedt, nietde vorm
heeft aangenomen van de brutale ineenstorting van 1929. De neergang is
geleidelijker geweest. De crisis is van de ene recessie naar de andere
gesukkeld, die nog ernstiger en wijder verbreid was dan de voorgaande,
afgewisseld met de ene pseudo-hervatting na de andere, die steeds korter en beperkter van omvang was. Dit
verzeilen van de crisis in een neerwaartse spiraal heeft het de bourgeoisie
mogelijk gemaakt om het bestaan zelf van de crisis en het bankroet van haar
systeem te ontkennen. Maar dat gaat ten koste van het bedelven van het
kapitalistisch systeem onder schuldenbergen en van een opeenhoping van
tegenstellingen die voor het kapitalisme steeds gevaarlijker worden. De extreme
fragiliteit van het financiële wereldsysteem getuigt van de slijtage van al
deze lapmiddelen die gebruikt zijn door de bourgeoisie.

De huidige crisis
zal dus zeker geen brutale stop teweegbrengen van de economie zoals in 1929. Maar
in heel wat opzichten zal ze nog ernstiger en diepgaander zijn. In de jaren
1930, in de Verenigde Staten, toen de New
Deal
het programma inluidde van de heropleving van de economie om te
proberen het hoofd te bieden aan de overproductiecrisis, vertegenwoordigde de
financiering van het geheel van kredietmaatregelen door staatsleningen slechts
een onooglijk deel van de het jaarlijkse nationale inkomen (het equivalent van
minder dan drie maanden van de militaire uitgaven tijdens de Tweede
Wereldoorlog! Vandaag bereikt de Amerikaanse schuld al 400% van haar Bruto
Nationaal Produc! De zekerheid van bepaalde kapitalistische milieus “dat de Zeer Grote VS Depressie (...)
gevolgen zonder huns gelijke gaat hebben met de crisis van 1929, [...] zelfs
als 1929 het laatste vergelijkbare punt blijft in de moderne geschiedenis”

(13) getuigt van de ongerustheid van de bourgeoisie! De crisis van 2007 heeft
een directe inslag gehad op wereldvlak. “Aangezien
de besmetting van de werkelijke economie al aan de gang is, niet alleen in de
Verenigde Staten maar tevens over het geheel van de planeet, staan nu reeds de
ineenstorting van de Britse, Franse en Spaanse vastgoedmarkten op het eindejaar
programma van 2007, terwijl Azië, China en Japan tegelijkertijd oog in oog
zullen staan met de daling van hun uitvoer naar de Amerikaanse markt en de
snelle baisse van alle activa in Amerikaanse dollars (VS deviezen zoals
schatkisttegoeden, aandelen in VS-bedrijven, enz.)”
(14).

Dit perspectief van
een strenge recessie, vergezeld van een inflatiestoot, zal zich vertalen in een
brutale degradatie van de levens- en uitbuitingsvoorwaarden voor de
arbeidersklasse overal ter wereld, en een onomkeerbare toenemende verpaupering.
Ondanks alle beloften van de politikasters van allerlei slag is het
kapitalisme, dat al zijn redmiddelen heeft uitgeput, vandaag niet meer in staat
om een uitweg te vinden en om zijn openlijk bankroet te maskeren. Het enige
perspectief dat het de mensheid nog te bieden heeft, is steeds meer en ergere
ellende. De toekomst, de hoop en het heil van de mensheid hangen af van de
strijd van de arbeidersklasse!

Scott / 26.11.2007

(1) Le Monde, 17 oktober 2007.

(2) Geciteerd door Courrier International, nr. 888.

(3) Subprimes: riskante hypothecaire kredieten.

(4) Na het uiteenspatten van de
speculatieve Internet luchtbel in 2000-2001 en tegenover het risico van een
brutale duik in de recessie, heeft de Amerikaanse staat indertijd, bewust en
opzettelijk, met kunst en vliegwerk een nieuwe luchtbel in elkaar geflanst om
de consumptie te ondersteunen, de vastgoed-luchtbel, door het systematiseren
van leningen aan de armste Amerikaanse huishoudens. Enkele jaren volstonden om
deze op haar beurt te doen uiteenspatten, met nog grotere risico’s voor de
wereldeconomie (lees ons artikel De vastgoedcrisis, een symptoom van de crisis
van het kapitalisme
in Wereldrevolutie, nr. 112 (najaar 2007) en op onze website.

(5) “De massa van circulerend geld wordt bepaald door de som van de prijzen
van de waren (voor een constante waarde van het geld), en deze som van de
prijzen door de massa van de waren die in omloop zijn”
(Engels, Over het Kapitaal). De verhoging van
de hoeveelheid geld in omloop zonder verhoging van de warenproductie betekent
een devaluatie; de prijzen (monetaire uitdrukking van de waarde) moeten dus in
de zelfde verhouding vermeerderen om de waarde van de waren uit te drukken, die
zelf niet verandert.

(6) Libération, 2 november 2007.

(7) Le Monde, 20 oktober 2007.

(8) Nouvelle Solidarité, 3 september 2007

(9) Bloomberg, 19 augustus 2007.

(10) J. Sheeran, uitvoerende directrice van het wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties.

(11) Nanfang Zhoumo, krant uit Kanton.

(12) En met reden, want er bestaat er geen andere dan de vernietiging van het kapitalisme!

(13) Global Europe Anticipation bulletin, nr. 17.

(14) Idem.

Territoriale situatie: